Havalar soğumaya başladığında araç sahiplerinin aklına hep aynı sorular gelir: "Aracımı kışa hazırlamak için ne yapmam gerekiyor?", "Antifriz gerçekten şart mı?", "Kış lastiği almasam olmaz mı?" Bu soruların cevabı aslında karmaşık değil; sadece soğuğun araç üzerinde neyi nasıl etkilediğini anlamak yeterli. Sıcaklık düştüğünde sıvılar kalınlaşır, kauçuk sertleşir, kimyasal tepkimeler yavaşlar. Kış mevsimi araç bakımı da tam olarak bu üç değişikliğe karşı alınan önlemlerden oluşur.
Aşağıda konuyu iki ana başlık altında topladım: önce kontrol edilmesi gereken sıvılar, sonra soğuktan en çok etkilenen parçalar. Yeni başlıyorsanız endişelenmeyin, çoğu kontrolü kaputu açıp beş dakikada kendiniz yapabilirsiniz.
Soğuk havada arıza yaşayan araçların büyük bölümünde sorunun kaynağı mekanik bir parça değil, yanlış ya da eksik bir sıvıdır. Bu yüzden işe buradan başlamak mantıklı.
Antifriz, soğutma suyunun donmasını engelleyen katkı sıvısıdır. Su 0 °C'de donar ve donarken hacmi genişler; bu genişleme motor bloğunu, radyatörü veya kalorifer peteğini çatlatacak kadar güçlüdür. Antifriz-su karışımı ise çok daha düşük sıcaklıklarda sıvı kalır.
"Peki oranı nasıl bilirim?" diye sorabilirsiniz. Karışımdaki antifriz oranı arttıkça donma noktası belli bir noktaya kadar düşer. Doğru oranı tahminle bulmak yerine antifriz kutusunun üzerindeki tabloya bakın ve yaşadığınız bölgenin en soğuk gecelerini göz önünde bulundurun. Servislerde kullanılan refraktometre denilen küçük bir cihazla mevcut karışımınızın kaç dereceye dayandığı ölçülebilir; muayene öncesi kontrollerde de sıkça bakılan noktalardan biridir.
Dikkat edilmesi gereken iki nokta var: Antifrizi rastgele markalarla karıştırmayın, farklı katkı türleri birbirine tepki verip jelleşebilir. Ayrıca eksilen seviyeyi sadece saf suyla tamamlamak, kışın ortasında donma noktasını yukarı çeker. Soğutma sistemi bakımını düzenli yapıyorsanız zaten hortumlar, kapak ve termostat da bu kontrolün parçası olur.
Viskozite, yağın akmaya karşı gösterdiği direnç demek. Yağ soğukta kalınlaşır; çok kalınlaşırsa ilk çalıştırmada pompa onu yataklara ve silindir başına yeterince hızlı ulaştıramaz. Motor aşınmasının önemli bir kısmı işte o ilk saniyelerde oluşur.
Yağ kutularındaki 5W-30 gibi kodlarda baştaki sayı ve "W" harfi (winter) soğuk performansı gösterir. Sayı küçüldükçe yağ düşük sıcaklıkta daha akışkan kalır. "O zaman en küçüğünü alayım" demeyin; motorunuzun kullanım kılavuzunda belirtilen aralığın dışına çıkmak da doğru değil. Kılavuz birkaç seçenek sunuyorsa, kışın soğuk geçtiği bir bölgede yaşıyorsanız düşük "W" değerli olanı tercih etmek makul bir yaklaşım olur. Motor yağı değişiminin zamanı kışa denk geliyorsa, mevsimi de hesaba katarak seçim yapmak iki işi birleştirmenizi sağlar.
Cam yıkama deposuna saf su koyanlar kışın iki sorunla karşılaşır: depo veya hortum donar, üstelik yol tuzu ve yağlı kiri temizleme gücü düşük olur. Donma noktası düşük, kışa uygun cam yıkama sıvısı kullanmak en basit ama en çok işe yarayan önlemlerden biri. Fren hidroliği ise zamanla nem çeker; nemli hidrolik hem fren performansını düşürür hem de düşük sıcaklıkta pedal hissini değiştirir. Fren sistemi bakımı sırasında hidroliğin yaşını sormayı alışkanlık haline getirin.
Lastik kauçuğu sıcaklık düştükçe sertleşir ve yola tutunmayı sağlayan esnekliğini kaybeder. Kış lastiklerinin karışımı, yaklaşık 7 °C'nin altında yumuşak kalacak şekilde tasarlanır; sırt deseni de kar ve suyu daha iyi tahliye eder. Yani kış lastiğinin faydası sadece karda değil, karsız ama soğuk yollarda da fren mesafesinde kendini gösterir.
Sık sorulan bir soru: "Diş derinliğim yasal sınırın üstünde, sorun yok değil mi?" Kışın performans için genel kabul, yasal alt sınırın epey üstünde bir diş derinliğiyle yola çıkmaktır; aşınmış bir kış lastiği yazlıktan çok da iyi davranmaz. Ayrıca soğuk hava lastik basıncını düşürür, bu yüzden basınç kontrolünü aylık alışkanlık yapın. Lastik bakımı ve kontrolü rehberindeki üretim tarihi okuma yöntemi de kışa girerken işinize yarar.
İki şey aynı anda olur: soğukta akünün kimyasal tepkimesi yavaşladığı için verebildiği akım azalır